
Historia Regionu
Tomaszów Lubelski Bełz Rawa Ruska
Rokach (Rokeach) – cudotwórca z Bełza
Przeglądając archiwalne czasopismo „Światowid” nr 37 z 1934 roku, natrafiłem na notatkę o wizycie w Drohobyczu „cudotwórcy z Bełżca”.
Oczywiście nie Bełżca – chodzi o cadyka z Bełza, Rokach Arona.
O dynastii cadyków bełskich słyszałem od dawien dawna, lecz dopiero dzięki poszukiwaniu „cudotwórcy z Bełżca” natrafiłem na kilka inspirujących historii.
Założycielem dynastii cadyków bełskich był Rokeach Szalom (Rokach Szołem), zwany także Bełzer Rebe, żyjący w latach 1775–1855. Był uczniem między innymi Horowitza z Lublina, po którego śmierci w roku 1815 został uznany za cadyka, a dwa lata później został rabinem w Bełzie. Skupił wokół siebie grono uczniów i ustanowił Bełz jako centrum życia duchowego. Przypisywano mu zdolności uzdrowicielskie. Po jego śmierci zastąpił go syn Joszua.

Joszua Rokach (zw. Joszuą z Bełza, 1825–1894) był najmłodszym synem Szaloma. Za jego czasów bełscy chasydzi stali się najliczniejszą grupą wśród Žydów ortodoksyjnych w tym regionie. Był pierwszym cadykiem, który uznał znaczenie prowadzenia działalności politycznej. Wymagał od swoich zwolenników pełnego poddania się jego naukom i rezygnacji ze wszelkich zdobyczy nowoczesnej cywilizacji. Jak sam się wyraził: „Mamy sześćset trzynaście przykazań. Każde z nich jest święte i nam drogie. Nie możemy zapomnieć o żadnym z nich”. Po śmierci zastąpił go drugi z pięciu synów – Jisochar. Jisochar Rokach Dow Ber z Bełza (1854–1926, czasem podawane 1927). Mając czternaście lat, poślubił córkę Jiszajahu Meszulama Zusji, syna Aarona Twerskiego. Następne dziesięć lat spędził u teścia w Czarnobylu, po czym otrzymał przydomek Iluj z Czarnobyla. Z tej samej rodziny pochodziła jego druga żona, poślubiona po przedwczesnym zgonie pierwszej. Rozbudował swój dwór i działalność polityczną, kilkukrotnie wspierał Koło Polskie, uważając organizacje żydowskie za zbyt postępowe. Na jego pogrzeb zjechało ponad 10 000 chasydów – legendy o cudach, jakie krążyły wśród ludzi, przyciągnęły nie tylko chasydów, ale i ciekawskich innych wyznań. Po śmierci zastąpił go syn Ahron (Aron). Rokach Ahron (Aron) – 1880–1957, Tel Awiw. W czasie jego panowania cadycy wywierali silne wpływy na gminy nieżydowskie, odwdzięczając się jednak wspieraniem ugrupowań rządowych. Ahron kontynuował tradycje rodzinne, rozbudował swój dwór i prowadził nawet politykę zagraniczną. W czasie wybuchu II wojny światowej uciekł do Sokala, co pozwoliło mu przeżyć pierwsze dwa lata. Po ataku Niemiec na Związek Radziecki trafił do getta w Przemyślu, gdzie zginęło 33 członków jego rodziny. Przeniesiony później do innych gett w Polsce, a w 1942 roku do Koszyce, przedostał się do Budapesztu, by w 1944 roku nielegalnie wyjechać do Palestyny. W Tel Awiwie założył Centrum Chasydów Bełskich. Po wojnie zwolennicy cadyka z Bełza otworzyli wiele ośrodków w Europie i obu Amerykach.



