Cygański król Janusz Kwiek,czy zginął w Bełżcu?

                           Koronacja króla cygańskiego - Warszawa 1937

Na wstępie obowiązkowo trzeba

 wspomnieć jak doszło

do koronacji Janusza Kwieka.

W książce Ian F. Hancock

 "We are the Romani people"pisze : 

[...] pojawienie się "królewskiego rodu" romskiego

w Polsce ma miejsce pod koniec 1920 roku. 

Jest to szczególnie dogodne  dla członków

rodziny Kwiek. Potomkow niewolników

wyzwolonych w Rumunii siedemdziesiąt lat

wcześniej. Wielu z rodu Kwiek było w stanie

kontynuowac dynastię i mogło być uznanych za

"królów"przez lokalną policję z urzędnikami,

którzy by zatwierdzili ich wybory.

 Michał Kwiek II, 

zastąpił swojego ojca króla Gregory w 1930,

po wyroku sądu  i  w I932 ogłosił

ogólnoeuropejska wycieczkę podczas której

mieli jemu towarzyszyć "ochroniarze,

sekretarze i detektywi". Dwa lata później ogłosza

swój cel stworzenia stanu Romanii nad brzegiem

Gangesu w Indiach, jako ich pierwotnej ojczyzny. 

To daleko idące plan zostały zakończone, kiedy

został zmuszony do abdykacji i opuszczenia

Polski przez jego następcę, Mathiasa(Michała)

Kwieka. Mathias przedstawił szereg propozycji dla

polskiego rządu od reform obywatelskich i

społecznych dla romskiego społeczeństwa, 

jednak ogólnie antycygańskie napięcia, oraz

napięcia wewnętrzne społeczności romskiej

po objęciu tronu, sparaliżowało wprowadzenie

reform w życie. Wśród przeciwników byli, Józef Kwiek który miał swój własny plan co do Romanii, jako ojczyzny w Afryce Południowej, oraz  Basil Kwiek który pomógł obalić króla Michała. Dopiero w 1937 roku, Janusz Kwiek z powodzeniem wnioskuje u arcybiskupa Warszawy, o uznania go za króla romskich ludzi w kraju. W konsekwencji zaproszenia zostały wysłane do różnych europejskich głów państw, a on został koronowany jako Janos I, przed tysiącami ludzi na Narodowym Stadionie Wojska  z odpowiednią pompą i ceremonią, 4 lipca 1937 roku. W swojej mowie koronacyjnej  złożył następujące zobowiązanie:

 "Poślę delegata do Mussoliniego z prośbą o przyznanie nam kawałka ziemi w Abisynii, gdzie Romowie będą mogli sie osiedlić. Nasi ludzie zostaną posiadaczami (ziemi) i nie będą musieli podróżować na przestrzeni wieków. Nadszedł  czas dla nas do zaprzestania życia jako nomadów. Jeśli Polacy tylko pozwolą nam wysłać nasze dzieci do swoich szkół ,  i zdobędą one wykształcenie. Wkrótce będziemy mieli własnych przedstawicieli w Lidze Narodów"

Jednak w rzeczywistości cala koronacja to był show, do koronacji kostiumy zostały zapożyczone z teatru, a salut z 21-pistoletow został zastąpiony  petardami,  aw dodatku społeczeństwo płaciło bilety jak na koncert. 
Król nie ma nawet pełnego poparcia wśród własnych podgrup (Kelderaszów), czy  inni (Polskich  Romów, Bergitka Romów czy  Lowarzy), które nie uznają autorytet i zignorował koronacje...

 

Sama koronacja (https://www.youtube.com/watch?v=0cSfaklYND8 ) przeprowadzona jak widać z wielką pompą - odbyła się na stadionie Wojska Polskiego w Warszawie w pierwszych dniach lipca 1937 roku. Szeroko relacjonowały ją ówczesne gazety, jak choćby „Express Poranny" i „Kurier Warszawski". Na zachowanej fotografii widać króla Janusza Kwieka, już w koronie, w asyście dwóch tylko osób. Zdjęcie co prawda wygląda dość skromnie - pomijając osobę samego króla, przyodzianego iście po królewsku (czy w szaty także wypożyczone z teatru?), ale trzeba wiedzieć, że tron z rzeźbionymi poręczami ustawiony był na wysokim i obszernym podeście - stąd i niczego wokół nie widać. Mimo tak łudzących obietnic składanych przez króla - a w przemówieniu koronacyjnym mowa była m.in. o powołaniu pięciu ministerstw cygańskich, już następnego dnia rodziny Kwieków pokłóciły się. Część z nich uznała Janusza Kwieka za uzurpatora. Żona poprzednio panującego cygańskiego króla Rudolfa Kwieka opowiadała prasie, że Janusz Kwiek przywłaszczył sobie wszystkie pieniądze zebrane na stadionie podczas intronizacji. Kłótniom nie było końca. Towarzyszyły one zresztą panowaniu wszystkich cygańskich królów w międzywojniu. Raz czy dwa w najbliższym królewskim otoczeniu podejrzewano nawet skrytobójcze morderstwa. I choć korona wzbudzała ogromne emocje, władzę dawała raczej nikłą. Ślad Janusza Kwieka urywa sie w pierwszych miesiącach okupacji i jak na razie wszystkie drogi prowadzą do Bełżca. 

Na fotografii z Bełżca jedna z rozpoznanych osób jest król Janusz Kwiek, jednak wielu badaczy nie potwierdza jego śmierci w Bełżcu podając ze jego dalsze losy sa nieznane, Ważny fakt podał Janusz Peter w swojej książce "Tomaszowskie za okupacji" -     ...Jedynie samego króla cygańskiego Kwieka, czy  któregoś z bliskich jego krewnych , mieszkających poza obozem, gdy rozstał sie ze światem, pozwolono pochować na cmentarzu ruskim... (Innych Cyganów chowano za torami w dolach pod lipami) Czy chodzi o samego króla Janusz Kwieka? Tego pewnie sie nigdy nie dowiemy, jednak jak na razie jest to obok fotografii jedyny realny ostatni ślad. 

                                                     Człowiek rozpoznany jako król Kwiek w Bełżcu.  

Inwentarz dóbr wsi Bełzca i Brzezin z 1825 roku

 Inwentarz ten posiada jeden ważny szczegół, mianowicie warto zwrócić uwagę na osobę  Michała Świątkiewicza, który to wymieniany jest tutaj jako urzędowy zarządca Bełzca i Brzezin. Osoba ta do tej pory nigdy nie była wymieniana jako właściciel Bełżca, co warto dokładniej sprawdzić i poprawić. Oficjalnie Michał Świątkiewicz zanany jest jako właściciel Potylicza i okolic. Gdyby ktoś był zainteresowany dokładniejszym badaniem tego inwentarza prosimy do nas napisać. Poszukujemy także wszelkich informacji na temat Świątkiewicza sprzed 1815 roku.

Inwentarz ekonomiczny wsi Bełżec i Brzeziny niegdyś należących do Antoniego Pietrzyckiego, urzędowo oddane w administracje Michałowi Świątkiewiczowi, dekretem sądów C.K. Szlacheckich we Lwowie, dnia 19 lipca 1825 roku nr 16819....

 Z dodatkowych informacji dowiadujemy sie co nie co zabudowaniach dworskich...

 

Opisanie Budowli tak dworskich jaki i ekonomicznych we wsi Bełżec jak i we wsi Brzezinach znajdujących się.

 

Wpośród wsi Bełżca obok gościńca do Narola idącego, znajduje się Dwór jako tez inne zabudowania dworskie, gdzie naprzód wjeżdża się w bramę. Która o drzwiach podwójnych sztachetowych , o dwóch slupach obok których furtka mała sztachetowa, na dziedziniec gdzie naprzód po prawej stronie znajduje się...

1 Stajnia na konie robocze i stadnina razem z lamusem pod dachem gontowym z drzewa tartego...

2 Stajnia druga z wozownią razem ta z drzewa rżniętego w węgły pobudowana.

3 Oficyna w jakiej znajduje się kuchnia, z izbą czeladnią.

4  Dwór z drzewa tartego, na podmurowaniu dość wysokim pobudowany...wchodzi się po schodach drewnianych do ganku dość obszernego o czterech filarach z sufitem otynkowanym i podłogą drewnianą  remontu potrzebującą, sień i druga sień , przedpokój  wszędzie kominki. Obszerny pokój....

5 Studnia

6 Obora pod dachem słomianym.

7 Gumno w którym jest młocarnia czyli stodoła.  

8 Chlewnik stary słomą kryty.

9 Spichlerz

10 Folwark który teraz na mieszkanie i suszarnie obrócony z wejściem od drogi do cegielni.  

11 Gorzelnia

12 Cegielnia z piecem w którym na raz można wypalać 14 000 cegieł i drugi nowy w którym można na raz wypalać jednocześnie  30 000 cegieł.

13 stary budynek na szynk przeznaczony

14 We wsi Bełżcu kolo drogi do Lubyczy stary szynk się znajduje,

15 W bliskości dworu na stawie z rzeczki młyn drewniany o jednym kole, dworskim zwany.

16 Wyjeżdżając ze wsi do Żyłki prowadzącą na końcu wsi młyn o jednym kole.

17 W odległości 1/4 mili od Bełżca do Żyłki jadąc jest młyn drewniany na stawie znacznym z rzeki Bełz uformowany, na dwa kamienie.  Nazwany młyn pod Żyłką.

18 Obok młyna znajduje się chałupa mielnika.  

19 W malej odległości od tej chałupy znajduje się dawna karczma przebudowana teraz na pomieszkanie strażnika Komory Celnej.

20 We wsi Brzeziny znajduje się chałupa na szynk przeznaczona

 

Poddani, mieszkańcy Bełżca, musieli odpracowywać średnio 78 dniówek, oprócz tego  dary w naturze(drób, jaja) lub czynsz za użytkowane pole... Dniówki- W rubrykach dnie zaznaczone odrabiać maja, od wschodu do zachodu...

Lista Poddanych

Bełżec

1 Lesko Dudkiewicz        2 Dmyter Klopowski      3 Mikołaj Komodowski -mielnik    4 Marcin Baranowski

5 Matury Jurczak         6 Stefan Jurczak          7 Fedko Lewko           8 Stefan Stroisz

9 Józef Zazula        10  Michał Zukowski    11 Marcin Krakus Obirek       12 Łukasz Mucha - gumienny

13 Tomek Goch         14  Sobek Obirek         15 Marcin Sokalski    16 Stefan Poszczelazny

17 Szymek Rykała        18 Semko Kwac        19 Marcin Pempiak     20 Wojtek Forlnaski

21 Bartek Kozak        22 Franek Babiak        23 Jan Serdowski         24 Kuba Dudzinski

25 Michał Skowronek- tywon  26 Wojtek Kowalczuk        27 Błazek Kozak     28 Wojtek Pawelec

29 Jasiek Wawrzkow    30 Semko Przepiórka        31 Semko Panasowiec    32 Woytek Szumski

33 Tomek Kwas        34 Tomek Szydłowski       35 Sabek Malinowski    36 Błazek Kowalczuk

37 Wasyl Marucha   38 Andruch Panajowiec   39 Michał Hnatyna   40  Waldek Dudziński

41 Łukasz Ilezyna    42  Iwan Panasowiec - mielnik        43 Fedko Hnatyna

44 Iwan Panafowiec      45  Jędrzejowa Tokarska        46 Antek Rykała      47 Łukasz Babiak

48 Jozef Malinowski    49 Andruch Ubirek       50 Błazek Urbański       51 Paweł Wróblewski   52 Paweł Wasylewski      53 Franek Komadowski

54  Błazek Komadoswki    55 Andruch Komadowski    56 Andruch Maniia          57 Szymek Kozak     58 Antek Rabik      59 Wasyl Lewko

60 Antek Wielkoch   61 Paweł Szwed     62 Jozef Baczmaga        63 Sobek Brzeżański       64 Marcin Białek

65 Maciej Komadowski     66 Wawczek Komadowski    67  Michał Czarny   68  Jozef Brzeżański    69 Kazimierz Wielgosz

70 Wojtek Pichnicki     71 Jasie Czorij    72 Kazimierz Stefanicz     73 Sobek Baczmaga     74 Maciej Malinowski

75 Wawrzek Brogowski    76 Paweł Komadowski     77 Wdowa Kowalczuka (Kuby)     78 Jozef Dziuba       79 Maciej Kukurant

80 Jozef Hordynski

81 Antek Pempiak

82 Sobek Pempiak

83 Sobek Dzala

84 Jasiek Jurczak

85 Kuba Komodowski

86 Jacek Urbański

87 Bartek Brogowski

88 Jasiek Malinowski - gajowy

89 Iwan Jurczak

90 Antek Rudziński

91 Kuba Brogowski

92 Wojtek Baranowski

93 M. Jurczak z zagory

94 Kazimierz Ferlanski

95 Piotr Dziawolik

96 Wojtek Rudzinski

97 Kuba Rodzinski

98 Anton Lentowicz

99 Hrycych wdowa

100 Tomek Oliwiak

101 po Adamie Dzale

102 Andruch Stankiewicz

103 Wechel Żołnierz

104 Syrocha wdowa po Floriańskim

 

Wieś Brzeziny

1 Paweł Pawelec

2 po Maćku Białku

3 Wojtek Machlarz

4 Marcin Nowicki

5 Michał Żołądek

6 Sobek Białek

7 Kuba Zubrzycki

8 Wojtek Malinowski- wójt

9 Marcin Wielgosz

10 Stach Żołądek

11 Marcin Balanda

12 Kuba Żołądek młodszy 

13 Wojtek Czachur

14 Marcin Warzocha

15 Wojtek Zaborniak

16 Błazek Ragan

17 Jan Żołądek

18 Kuba  Żołądek starszy

19 Marcin Żołądek

 

Młyny są zawsze  dworskie...obowiązkiem każdego mielnika bez różnicy wieprza na rok jednego dworskiego dobrze nakarmić zaś z młyna ma mielnik pobierać cześć trzecią, a do skarbu części dwie iść ma. .  

Łany Dworskie

Grunta 630 morgi (około 359 h )

Ogrody 19 morgi (10.83 h)

Łąki dworskie 52 morgi (29.6 h )

Lasy 1393 morgi (794 h)

Trzy stawy:

Pod starym polem,  staw na Krynicach i staw na Domatowcu  spuszczane co trzy lata.

... Bydło na mocy donacji sporządzonej 20 czerwca 1809 roku w Czortkowie po nieboszczyku Antonim Pietrzyckim staje sie własnością Tekli Pietrzyckiej.

 

 

 

 Inwentarz przeprowadzono 18 sierpnia 1825 roku

 

Dokument pochodzi z:

 Lwowska Naukowa Biblioteka im. W. Stefanyka NAN Ukrainy. Oddział Rękopisów.

Zespół (fond) 141.

ZBIÓR ALEKSANDRA CZOŁOWSKIEGO

Dział (opis) I

775. Inwentarz dóbr Bełzca i Brzezin z 1825 r.

 

This site was designed with the
.com
website builder. Create your website today.
Start Now